MSM dla stawów i regeneracji: co pokazują badania

SM (metylosulfonylometan) to organiczny związek siarki dodawany do suplementów regeneracyjnych na stawy i sportowców. Jego popularność wynika z wpływu na sygnalizację komórkową związaną ze stresem oksydacyjnym, a także z kilku niewielkich badań klinicznych. Istnieje jednak znacząca różnica między mechanizmem biochemicznym, zmianą wskaźnika laboratoryjnego a namacalnym efektem u ludzi.

W tym artykule przyjrzymy się bliżej danym z badań MSM dotyczącym ruchomości stawów i regeneracji po wysiłku: kto brał udział w badaniach, co mierzono i jakie wnioski można z nich wyciągnąć. Nie należy mylić danych dotyczących MSM z wynikami badań nad glukozaminą, chondroityną lub kompleksami wieloskładnikowymi: są to różne interwencje.

Czym jest MSM i czym różni się od składników chrząstki?

Metylosulfonylometan, czyli dimetylosulfon, to mała cząsteczka organiczna zawierająca siarkę. Różni się zarówno od glukozaminy, która jest aminocukrem, jak i siarczanu chondroityny, złożonego łańcucha będącego częścią proteoglikanów chrząstki. Oznacza to, że MSM nie jest gotowym fragmentem tkanki chrzęstnej i nie może automatycznie „zastąpić” uszkodzonych struktur po spożyciu.

Siarka rzeczywiście występuje w aminokwasach, białkach i innych związkach w organizmie. Jednak teza „MSM zawiera siarkę, a zatem regeneruje chrząstkę” nie wynika z fizjologii. Organizm nie buduje chrząstki bezpośrednio z przyjmowanych cząsteczek, a zmiany strukturalne w stawach wymagają oddzielnego potwierdzenia metodami instrumentalnymi i długoterminowymi obserwacjami.

Modele laboratoryjne wykorzystano do zbadania potencjalnego wpływu MSM na regulację szlaków sygnałowych stanu zapalnego i markerów stresu oksydacyjnego. Przegląd autorstwa Butawana, Benjamina i Bloomera (2017) podsumowuje te mechanizmy, ale jest to w istocie przegląd heterogenicznych danych eksperymentalnych i klinicznych. Odpowiedź komórkowa obserwowana w laboratorium nie jest równoznaczna z udowodnionymi korzyściami u osoby z konkretnym problemem ze stawami.

Jakie wyniki ocenia się w badaniach wspólnych?

Przed porównaniem badań ważne jest rozróżnienie kilku punktów końcowych. Ból to subiektywne odczucie, często mierzone za pomocą skali; funkcja to łatwość, z jaką dana osoba może chodzić, wchodzić po schodach lub wykonywać codzienne czynności; a sztywność to kolejny, odrębny parametr. Te dwa parametry mogą nie zmieniać się jednocześnie.

Kwestionariusz WOMAC jest powszechnie stosowany i oddzielnie ocenia ból, sztywność i funkcję. Dodatnia różnica w jednym z jego obszarów nie oznacza jeszcze, że stan samej chrząstki stawowej uległ zmianie. Aby na przykład sformułować opinię na temat jej struktury, konieczne są specjalnie zaprojektowane badania z pomiarem odpowiednich parametrów anatomicznych.

Ważne jest również rozróżnienie między istotnością statystyczną a istotnością kliniczną. Niewielka zmiana może być zauważalna w analizie statystycznej, ale nie na tyle duża, aby dana osoba odczuła praktyczną różnicę w życiu codziennym. Jest to szczególnie ważne w przypadku krótkich badań z udziałem małych grup.

MSM w badaniach nad kolanami: Kim i Debbi

W pilotażowym, randomizowanym badaniu przeprowadzonym przez Kim i wsp. (2006) wzięło udział 50 dorosłych z objawową chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych. Badacze porównywali MSM z placebo przez 12 tygodni; protokół MSM obejmował 3 g dwa razy dziennie. Grupa MSM wykazała statystycznie istotne różnice w indywidualnych wynikach bólu i sprawności fizycznej, ale nie we wszystkich skalach sztywności ani we wszystkich objawach. Sami autorzy podkreślili, że badanie było niewielkie i nie pozwoliło na potwierdzenie wyników długoterminowych.

W drugim randomizowanym badaniu, Debbi i wsp. (2011), oceniano stosowanie MSM przez 12 tygodni w grupie dorosłych z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych. Protokół badania obejmował dawkę 1,125 g trzy razy dziennie. Autorzy stwierdzili różnice w niektórych wskaźnikach sprawności fizycznej i ogólnym wyniku w skali WOMAC, ale nie stwierdzili przekonującej różnicy między grupami we wszystkich wskaźnikach bólu i sztywności. Wnioski z artykułu są ostrożne: zaobserwowane zmiany były niewielkie, a ich znaczenie kliniczne pozostaje niepewne.

Dane z tych dwóch badań stanowią opis protokołów badawczych, a nie zalecenia dotyczące dawkowania MSM. Uczestnicy musieli spełniać określone kryteria medyczne, a wyników nie można automatycznie ekstrapolować na osoby zdrowe, sportowców ani na żadną inną formułę suplementów. W szczególności wyników tych nie należy traktować jako dowodu na naprawę uszkodzonej chrząstki.

Porównanie kluczowych badań klinicznych

Tabela nie przedstawia „oceny skuteczności”, ale różnice w pytaniach, na które odpowiedzieli badacze. Wynik mobilności w grupie klinicznej i wynik kinazy kreatynowej po biegu nie są równoważne.

MSM po treningu: co badano u sportowców

Drugim obszarem badań jest regeneracja powysiłkowa. Ten temat najczęściej mierzy bolesność mięśni, subiektywne samopoczucie, poziom kinazy kreatynowej, zdolność antyoksydacyjną osocza i inne parametry laboratoryjne. Co ważne, nawet poprawa biomarkera nie gwarantuje lepszej szybkości biegu, siły ani zdolności do treningu następnego dnia.

Barmaki i wsp. (2012) przeprowadzili badanie z udziałem 18 zdrowych, aktywnych mężczyzn. Po 10-dniowym cyklu badawczym uczestnicy ukończyli bieg na dystansie 14 km. Autorzy zgłosili różnice w niektórych parametrach związanych z obciążeniem mięśni i zdolnością antyoksydacyjną. Wielkość próby wynosiła dziewięć osób w każdej grupie, dlatego wyniki należy interpretować jako wstępne, a nie jako dowód na ogólną przyspieszoną regenerację.

W badaniu Bloomer i in. (2012) ośmiu zdrowych mężczyzn poddano protokołowi ćwiczeń oporowych po okresie MSM. Naukowcy przyjrzeli się wskaźnikom regeneracji i wydolności fizycznej, ale niewielka liczba uczestników ogranicza precyzję szacunków. Takie eksperymenty pilotażowe mogą pomóc w generowaniu hipotez dla większych badań, a nie w ostatecznym ustaleniu korzyści.

Withee i wsp. (2017) przeprowadzili randomizowane badanie kontrolowane placebo po półmaratonie. Porównali kilka markerów stresu oksydacyjnego, uszkodzeń mięśni i odczuć powysiłkowych. Wyniki oceniano w poszczególnych punktach końcowych i punktach czasowych; nie jest słuszne przekładanie ich na obietnicę, że MSM „usunie mięśnie” lub poprawi wyniki każdego sportowca.

Czy potwierdzono działanie mechanizmów przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych?

W modelach eksperymentalnych opisano wpływ MSM na sygnalizację związaną z NF-κB, regulację odpowiedzi komórkowej i stres oksydacyjny. W przeglądach naukowych odkrycia te uznano za potencjalną podstawę dla przyszłych badań klinicznych. Jednak koncepcja „aktywności przeciwzapalnej” w hodowlach komórkowych i wyniki randomizowanego badania z udziałem ludzi znajdują się na różnym poziomie wiarygodności.

Pomiary takie jak całkowita pojemność antyoksydacyjna krwi są również trudne do interpretacji w oderwaniu od innych parametrów. Na ich wynik wpływają czas pobrania krwi, wysiłek fizyczny, dieta i konkretna metoda laboratoryjna. Nawet jeśli pomiar zmienia się w trakcie badania, nie oznacza to, że stan chrząstki uległ zmianie lub że dana osoba odniosła długoterminowe korzyści.

W przeglądzie Butawana i in. (2017) podsumowano badania eksperymentalne i badania na ludziach dotyczące MSM. Jednak jeden ze współautorów zgłosił zatrudnienie w firmie związanej z przemysłem składników odżywczych. Nie unieważnia to przeglądu, ale podkreśla potrzebę oceny jakości badań pierwotnych i niezależności dowodów, a nie polegania wyłącznie na ogólnych, pozytywnych stwierdzeniach.

Dlaczego nie można przenieść wyników prac indywidualnych na wszystkie kompleksy

MSM jest często łączony z glukozaminą, chondroityną, peptydami kolagenowymi i witaminami. Jednak badanie czystego MSM nie dowodzi, że mieszanka kilku składników da taki sam rezultat. Podobnie, badanie złożonego produktu nie pozwala nam określić, który składnik odpowiada za obserwowaną zmianę.

Nawet w jednym badaniu istotna jest postać surowca, dawkowanie, czas stosowania, kondycja fizyczna uczestników i kryteria oceny. Porównywanie ilości MSM w dowolnej porcji z wartościami z publikacji bez uwzględnienia protokołu jest niepoprawne. W artykule naukowym liczby są potrzebne do zrozumienia metodologii, a nie do opracowania indywidualnego schematu dawkowania.

Ważne jest również, aby nie mieszać wyników różnych badań: jeśli trzy różne substancje mają oddzielne badania, ich działanie nie może być mechanicznie sumowane. Aby mówić o synergii, konieczne jest przeprowadzenie konkretnego testu tej konkretnej kombinacji z odpowiednimi grupami kontrolnymi.

Co wiadomo na temat tolerancji i długoterminowego bezpieczeństwa?

W krótkoterminowych badaniach klinicznych MSM był ogólnie opisywany jako stosunkowo dobrze tolerowany. Jednak małe grupy i kilka tygodni obserwacji nie wystarczają do wykrycia wszystkich rzadkich działań niepożądanych ani do oceny skutków długotrwałego stosowania. Przegląd przeprowadzony przez Butawana i wsp. podsumowuje dostępne dane, ale nie zastępuje dużych, długoterminowych badań bezpieczeństwa.

Możliwe są indywidualne reakcje trawienne lub nietolerancja poszczególnych składników kompleksów. Osoby stale przyjmujące leki, kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz osoby z chorobami przewlekłymi powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem preparatu. W przypadku dzieci i młodzieży nie należy przenosić danych z próbek pobranych od osób dorosłych.

Jeśli staw nagle puchnie, staje się gorący, zaczerwieniony, ma poważne ograniczenia ruchomości lub źle się czuje, należy zasięgnąć porady lekarskiej. Próba znalezienia suplementu na podstawie jednego objawu może opóźnić diagnozę.

Jak prawidłowo odczytywać wyniki badań MSM

Najlepiej zadać cztery pytania dotyczące każdego badania. Kto brał udział? Na przykład dorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych, zdrowi mężczyźni po treningu siłowym lub biegacze. Co dokładnie badano? Czasami badano sam MSM, czasami produkt wieloskładnikowy. Co mierzono? Ból, funkcję, sztywność, marker laboratoryjny czy wyniki sportowe. Jak wiarygodny jest wniosek? Zależy to od liczebności próby, grupy kontrolnej, czasu trwania i kompletności wyników.

Obecnie dane często dostarczają jedynie wstępnych, niejednoznacznych sygnałów dotyczących poszczególnych objawów i wskaźników powrotu do zdrowia. Nie dowodzą one, że MSM naprawia chrząstkę, zmienia przebieg choroby stawów ani konsekwentnie poprawia wyniki sportowe. Jest to wniosek ostrożniejszy, ale trafniejszy niż reklamowane „pomoc stawom pod każdym obciążeniem”.

Często zadawane pytania

Co oznacza MSM w suplemencie?
Jest to skrót od metylosulfonylometanu, organicznego związku zawierającego siarkę.

Czy MSM to to samo co chondroityna?
Nie. Chondroityna jest składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej, a MSM to mała cząsteczka o innej strukturze chemicznej.

Czy udowodniono, że MSM przywraca chrząstkę stawową?
Nie. Dostępne krótkie badania kliniczne skupiały się głównie na ocenie objawów i funkcji, a nie na ostatecznej naprawie strukturalnej chrząstki.

Dlaczego niektóre badania dotyczące MSM dały pozytywne wyniki?
Niektóre badania kliniczne na niewielką skalę wykazały zmiany w niektórych skalach funkcji lub wskaźnikach laboratoryjnych. Nie oznacza to jednak, że ma to taki sam wpływ na wszystkich.

Czy MSM pomaga szybciej regenerować się po uprawianiu sportu?
Dostępne są wstępne dane dotyczące poszczególnych markerów po ćwiczeniach, jednak nie udowodniono ich stałego korzystnego wpływu na wydajność w rzeczywistych warunkach.

Czy dawki uzyskane w badaniach można porównać do dawek jakiegokolwiek kompleksu?
Nie. Badania różnią się pod względem projektu, uczestników, czasu trwania i wyników; liczba badań nie jest ustalona w ramach ustalonego harmonogramu.

Czy aktywność antyoksydacyjna oznacza, że MSM chroni stawy?
Nie. Zmiana biomarkera nie dowodzi korzystnego wpływu na strukturę stawu ani długoterminowych wyników klinicznych.

Czy istnieje wystarczająca ilość danych na temat długoterminowego bezpieczeństwa MSM?
Nie. Większość badań klinicznych ma charakter krótkoterminowy, więc brak częstych reakcji nie oznacza, że długotrwałe stosowanie jest bezpieczne.

Źródła

• Kim L. S. et al. (2006). Efficacy of methylsulfonylmethane (MSM) in osteoarthritis pain of the knee: a pilot clinical trial. Osteoarthritis and Cartilage, 14(3), 286–294. PubMed.
• Debbi E. M. et al. (2011). Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study. BMC Complementary and Alternative Medicine, 11, 50. PubMed.
• Barmaki S. et al. (2012). Effect of methylsulfonylmethane supplementation on exercise - Induced muscle damage and total antioxidant capacity. Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 52(2), 170–174. PubMed.
• Bloomer R. J. et al. (2012). Influence of methylsulfonylmethane on markers of exercise recovery and performance in healthy men: a pilot study. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 9, 46. PubMed.
• Withee E. D. et al. (2017). Effects of Methylsulfonylmethane (MSM) on exercise-induced oxidative stress, muscle damage, and pain following a half-marathon: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14, 24. PubMed.
• Butawan M. et al. (2017). Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement. Nutrients, 9(3), 290. PubMed.

Suplement diety. Nie jest lekiem. Przed użyciem należy skonsultować się z lekarzem.